İsrail’in merkezindeki Tel Azekah arkeolojik alanında, Orta Tunç Çağı’na ait yaklaşık 3 bin 800 yıllık bir Mısır skarab mührü bulundu. İsrail Eski Eserler Kurumu (IAA), eserin 2025 yılı sonlarında ailesiyle yürüyüş yapan 3 yaşındaki Ziv isimli bir çocuk tarafından tesadüfen fark edildiğini açıkladı.
TESADÜFEN BULUNAN ESERİ İNCELEMEYE ALDILAR
Ailesiyle birlikte Kudüs’ün güneybatısında bulunan Tel Azekah miras alanını gezen Ziv, yürüyüş sırasında yerde bulunan killi ve kumlu bir taşı eline aldı. Üzerindeki kumların temizlenmesiyle nesnenin işlenmiş bir figür olduğu anlaşıldı. Ailenin durumu yetkililere bildirmesi üzerine bölgeye gelen İsrail Eski Eserler Kurumu uzmanları, eseri incelemeye aldı.
MÜHÜR VEYA MUSKA OLARAK KULLANILIYORDU
Yapılan analizlerde mührün MÖ 1800 ile 1600 yılları arasına, yani Orta Tunç Çağı’na tarihlendiği belirlendi. Antik Mısır’da yeniden doğuşu ve kraliyet gücünü simgeleyen skarab biçiminde işlenen eserin, dönemin törenlerinde ve idari işlemlerinde mühür ya da muska olarak kullanıldığı değerlendiriliyor. Uzmanlar, eserin fiziksel durumunun iyi korunduğunu ve sergilenmeye uygun olduğunu bildirdi.
İsrail yasalarına göre ülke sınırları içinde bulunan tüm antik eserler devlet mülkiyetine geçiyor. Ailenin eseri yetkililere zamanında teslim ettiği, böylece yasal sürecin eksiksiz şekilde işletildiği belirtildi. İncelemelerin ardından mühür, devlet koleksiyonuna dahil edildi.
AŞINMAYLA YÜZEYE ÇIKMIŞ OLABİLİR
Keşfin ardından Tel Azekah’ta yüzey incelemeleri gerçekleştiren uzmanlar, yıllardır resmi kazıların sürdüğü bölgede mührün yüzeye erozyon veya doğal aşınma nedeniyle çıkmış olabileceğini değerlendirdi. Yapılan araştırmalarda eserin bağlantılı olduğu bir gömü ya da ek arkeolojik tabakaya rastlanmadığı, bu nedenle bölgede yeni bir kazı çalışmasının planlanmadığı açıklandı.
Laboratuvar incelemelerinde ise mührün malzeme yapısı ve üzerindeki işaretler ayrıntılı olarak analiz edilecek. Çalışmalar sonucunda eserin doğrudan Mısır’da üretilip bölgeye getirildiği mi, yoksa Kenan bölgesinde Mısır kültürünün etkisiyle üretildiği mi ortaya konulmaya çalışılacak.
